Stanowisko Okręgowej Rady Adwokackiej w Rzeszowie - w sprawie upraszczania procedur sądowych - w czasie trwania pandemii COVID – 19.

W związku z ogłoszeniem stanu pandemii na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej funkcjonowanie Sądów zostało czasowo praktycznie wstrzymane i dopiero od czerwca bieżącego roku wraz z kolejnymi etapami odmrażania gospodarki Sądy zaczęły powoli otwierać się i powracać do funkcjonowania.

Należy jednak pamiętać, że wymiar sprawiedliwości to swoistego rodzaju system naczyń połączonych, którego jedną z głównych ról jest rozwiązywanie ludzkich sporów i stanie na straży praworządności.

W systemie tym obok społeczeństwa jedną z głównych ról ogrywają adwokaci, radcowie prawni, prokuratorzy. Nie ma dobrze działających Sądów bez sprawnego funkcjonowania adwokatury.

Nie ma wymiaru sprawiedliwości bez rozpoznawania spraw, dlatego Sądy powinny jak najszybciej otworzyć się i normalnie funkcjonować, przy zachowaniu wszystkich zasad  bezpieczeństwa rekomendowanych przez Ministra Zdrowia i Generalnego Inspektora Sanitarnego.

Wszelkie propozycje przeprowadzania rozpraw w systemie „ telekonferencji „ nie mogą stać się tutaj normą.

Systemy on – line należy traktować jako ostateczność, nie można zamykać Sądów przed społeczeństwem, bo wtedy staną się tylko atrapą, a cały dotychczasowy dorobek wymiaru sprawiedliwości oraz istota jego funkcjonowania zostaną zaprzepaszczone.

Okręgowa Rada Adwokacka w Rzeszowie zwraca uwagę, że odmrażanie Sądów nie może zmierzać do nadużywania prawa poprzez stosowanie przez sędziów -bez uzasadnienia - uproszczonych procedur np. pisemnego przesłuchiwania świadków.

Art. 271 ze znaczkiem 1 kpc pozwala Sądowi odebrać od świadka zeznania na piśmie, ale nie może to stać się normą, a czas pandemii w jakim przyszło nam funkcjonować nie może być wymówką do odstąpienia od zasady bezpośredniości. Oczywistym jest, iż zeznania świadka przesłuchanego przed sądem mają niepomiernie większa wartość dowodową, niż zeznania złożone na piśmie. Te ostatnie nie pozwalają na bieżące kontrolowanie emocji świadka, jego reakcji na pytania, co ma wpływ na ocenę treści i wiarygodności zeznań. To tylko przykład na to, na ile odstępstwa od zasad mogą być zagrożeniem dla sprawiedliwego procesu.

Należy również zwrócić uwagę na jeszcze jedną kwestię a mianowicie wyznaczane przez sędziów terminy do zajęcia stanowiska w sprawach np. odpowiedzi na pozew, zarzutów do opinii, składania wniosków dowodowych i wielu innych zarządzeń kierowanych do stron, czy pełnomocników.

Z pola widzenia sędziów umyka często fakt, że adwokaci również działają w warunkach pandemii i również  muszą stosować wszystkie zasady bezpiecznego funkcjonowania kancelarii.

Często adwokaci otrzymują np. wezwanie do złożenia zarzutów do opinii w terminie 7 dni, gdzie zupełnie pomija się czas na kwarantannę dokumentów, która przecież jest stosowana powszechnie w urzędach. W Sądzie wszystkie dokumenty, które wpływają są poddane kwarantannie zanim trafią na biurko sędziego, zaś adwokaci - przy krótkich terminach - nie mają takiej możliwości. Według dostępnych informacji dokumenty powinny być poddawane takiej kwarantannie co najmniej przez  48 godzin, a niektóre wytyczne mówią nawet o trzech dobach.

W tej sytuacji zasadnym byłoby, aby sędziowie zakreślali stronom jak i pełnomocnikom terminy, tam gdzie jest to możliwe, co najmniej 14 a nawet 21 dniowe.

Nie można zapominać o tym, że adwokatura zawsze stawała w obronie niezawisłego sądownictwa, jako jednego z filarów demokratycznego państwa. Stanowisko naczelnych władz adwokatury, jak również poszczególnych rad adwokackich było niejednokrotnie wyraziste i bezkompromisowe, szczególnie w ostatnim czasie. Kierując się zasadą solidarności całego środowiska prawniczego w Polsce ORA apeluje o takie stosowanie przepisów i procedur – na czas trwania pandemii, by zawód adwokata i jego obecność w postępowaniu sądowym, nie doznały uszczerbku, by społeczeństwo nie straciło przekonania, że potrzebny jest zarówno niezawisły sąd, jak i wolny od nacisków adwokat. Procedury na czas trwania pandemii powstały jako konieczność i winny być stosowane jedynie jako wyjątek od zasady.

Przedstawione wyżej uwagi podyktowane są troską środowiska adwokackiego o dobro wspólne, jakim jest porządek prawny. Stawiane postulaty mają przyczynić się do  sprawniejszego funkcjonowania Sądów ,w tym trudnym dla wszystkich czasie, oraz powrotu szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości do normalności.

 

                                        Na zlecenie ORA w Rzeszowie opracowali:

                                                  Adw. Grzegorz Dąbrowski

                                                    Adw. Janusz Czarniecki